محمد يار بن عرب قطغان
134
مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )
خراسان [ به ] ميمنت ، سمت « 1 » انتصاب پذيرفت . و امير غياث الدين محمد بن امير يوسف بر پشت دروازهء ملك نزول « 2 » فرمود و حراست « 3 » دروازهء خوش « 4 » به امير سلطان محمود ولد سيد غياث الدين محمد باغبان مقرر نموده و جانى بيگ سلطان كه در اوايل ذى القعده به النگ كهدستان « 5 » فرود آمده بود ، به اطراف و جوانب حصار هرات آمده ، دلاوران خود را به محاربه و مقاتله امر فرمود . و مبارزان خنجرگذار از دروازهء طرف باغ سفيد و فريقى از جانب دروازهء فيروزآباد جنگ پيش آوردند و خود را به خندق رسانيده ، و مقارن آن عبيد الله خان به نواحى شهر رسيده ، در قريهء آزادان 203 و به باغ سليمان منزل كردند و مبارزان بخارا به دروازهء ملك و دروازهء عراق به افكندن تير و تفنگ پرداختند و به جدّ هرچه تمامتر به امر محاصره قيام نموده ، علم جنگ و پيكار افراختند . القصه ، چون ايام محاصره نزديك به شصت روز امتداد يافت ، بعد از آن ( 79 الف ) پرتوى عنايت الهى بر وجهات روزگار محصوران تافت ، و ميان جانى بيگ سلطان و عبيد الله خان مخالفتى روى نمود . در صباح سوم ماه محرم الحرام سنهء تسع عشر و تسعمائة « 6 » كه موافق اول روز نوروز بود ، هريك از آن دو سلاطين نصرت آيات از ظاهر هرات به جانب دار الملك خود توجه فرمود و هرويان از محنت محاصره نجات يافتند و از محافظت برج و باره فارغ گشتند و به سر بساتين و باغات و منازل و مزرعات خود شتافتند . و جانى بيگ سلطان بىتوقف از ديار خراسان برآمد و از آب آمويه گذشته ، به ولايت كرمينه 204 رفت . اما هم در آن ايام محمد تيمور خان از سمرقند متوجه خراسان گشت و از آب جيحون عبور نموده ، در حدود آب مرغاب به عبيد الله خان پيوست . و آن دو پادشاه ظفر دستگاه به اتفاق يكديگر عنان يكران به طرف طوس و مشهد مقدسه انعطاف دادند . و حاكم مرو و دوده بيگ داروغهء مشهد مقدسه از قرب وصول سلاطين ظفرقرين وقوف يافته ، روى به هزيمت نهاده « 7 » ، عنان گريز تا به ولايت عراق برنكشيدند . « 8 »
--> ( 1 ) . س : « سمت » ندارد : از نسخه « ت » افزوده شد . ( 2 ) . س : منزل . ( 3 ) . س : خواست ( 4 ) . س : خويش ( 5 ) . س : شهرستان . ( 6 ) . ت : به روى كلمهء سنه عدد « 909 » ضبط شده است . ( 7 ) . س : نهادند ( 8 ) . س : عنان گريز به ولايت عراق بركشيد .